‘Ik wilde er eigenlijk wel iets van zeggen,’ bekent Bas terwijl hij onrustig met zijn pen klikt. ‘Maar ja, de sfeer was al zo gespannen. Als ik dan ook nog begin over mijn zorgen over de planning, ben ik weer degene die moeilijk doet. Die ‘te veel’ is. Dus heb ik mijn mond maar gehouden.’ Hij kijkt me aan, een mix van frustratie en vermoeidheid in zijn ogen. ‘Maar nu vreet het aan me. Ik slaap er slecht van en ik merk dat ik me begin terug te trekken uit het team.’
Angst om ’te veel’ te zijn of te zeggen
Herken je dat? Dat je precies weet wat je dwarszit, maar dat er een onzichtbare hand voor je mond wordt geplaatst op het moment dat je wilt spreken? Voor Bas, en misschien ook voor jou, voelt het uiten van wat er op je hart ligt vaak als een risico. Je bent bang dat je te kritisch bent, te emotioneel, of dat je simpelweg te veel ruimte inneemt. We zijn meesters geworden in het ‘inslikken’. We analyseren de situatie kapot: Is dit wel het juiste moment? Val ik de ander hier niet mee lastig? Kan ik het niet beter zelf oplossen? Het resultaat? Een vol hoofd, een gespannen lijf en een groeiende afstand tot de mensen om je heen. Want wat je niet uitspreekt, gaat ergens anders zitten. Meestal in de vorm van irritatie, cynisme of – zoals bij Bas – een steeds groter gebrek aan energie.
Waarom je hart luchten soms gewoon nodig is
De ironie is dat we vaak denken dat we de ander sparen door te zwijgen. Maar eigenlijk ontnemen we de ander de kans om ons echt te begrijpen. Jouw visie, jouw gevoel en zelfs jouw twijfel zijn cruciale informatie. Juist in een zakelijke omgeving waar efficiëntie voorop staat, is dat ‘softe geneuzel’, zoals het vaak wordt genoemd, over hoe je ergens in staat, vaak precies de ontbrekende schakel om te weten wat er nodig is om wel weer door te kunnen. Zeggen wat je op je hart hebt, doe je immers niet om de sfeer te verpesten of om een ander te belemmeren, maar omdat iets belangrijk voor je is. Omdat het je aan het hart gaat, je juist heel betrokken bent bij waar je mee bezig bent en graag wilt dat het slaagt.
Van binnenvetten naar uitspreken
Hoe doe je dat dan, zonder dat het een emotionele uitbarsting wordt waar je later spijt van hebt? Het begint bij het normaliseren van je eigen gevoel.
- Erken het signaal: Stop met het labelen van je gevoel als ‘lastig’. Het is een signaal dat er iets niet in lijn is met jouw waarden of de doelen die je wilt behalen.
- Benoem de drempel: Het is oké om te zeggen: ‘Ik vind het lastig om dit te delen, omdat ik de sfeer niet wil bederven, maar het belemmert me in mijn werk’. Hiermee haal je de angel er direct uit.
- Houd het feitelijk én persoonlijk: Gebruik de feiten van de situatie, maar wees glashelder over de impact ervan op jou. ‘Als we de planning zo laten, verlies ik het overzicht en dat maakt me onzeker over het eindresultaat’.
Ruimte innemen is regie pakken
Zeggen wat je op je hart hebt is geen teken van zwakte of een gebrek aan controle. Integendeel: het is persoonlijk leiderschap. Je stopt met hopen dat de ander je gedachten raadt en je begint met het creëren van de ruimte die je nodig hebt om je werk goed te doen. Je hart luchten is soms dus gewoon nodig!
Bas ontdekte dat toen hij eindelijk zijn twijfels deelde, zijn collega’s niet zuchtten, maar opgelucht ademhaalden. Zij voelden de spanning namelijk ook, maar durfden het – net als hij – niet te benoemen. Door uit te spreken wat er op zijn hart lag, gaf hij het hele team de kans om de planning zo bij te stellen dat iedereen er weer vertrouwen in kreeg.
Liefs, Eiline
